ЎРҚ-547 — 2019-йил 2-июлдаги «Шахсий маълумотлар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни: у бизнес мижозлар, ходимлар ва абонентлар маълумотларини қандай йиғиши, қайта ишлаши ва сақлашини белгилайди. Локализация талаби қонуннинг 27-1-моддасида ёзилган. 2026-йил 26-мартдаги ЎРҚ-1125 тузатишидан сўнг фақат Ўзбекистонда сақланиши шарт бўлган уч тоифа бор: биометрик ва генетик маълумотлар ҳамда телекоммуникация операторлари хизматларидан фойдаланувчилар маълумотлари. Бошқа шахсий маълумотларни — исм, телефон, буюртмалар тарихини — хорижда қайта ишлаш мумкин, агар шартлардан бири бажарилса: қабул қилувчи давлат етарли ҳимояни таъминлайдиган давлат деб тан олинган, оператор стандарт шартнома шартлари ёки мажбурий корпоратив қоидаларга амал қилади ёхуд маълумотларни бошқаришнинг халқаро стандартларига риоя қилади (gazeta.uz, 2026). Мижозлар базасини юритувчи CRM учун қоида оддий: контактлар ва ёзишмаларни шу шартлар билан хорижий булутда сақлаш мумкин, шахсни аниқлаш учун ишлатиладиган овоз намунасини эса фақат мамлакат ичида. Сифат назорати учун ёзилган ва овоз орқали шахс аниқланмайдиган қўнғироқ ёзуви эса одатда биометрия ҳисобланмайди.
ЎРҚ-547 ва ЎРҚ-1125 нима
ЎРҚ-547 — Ўзбекистон Республикасининг «Шахсий маълумотлар тўғрисида»ги Қонуни. У бизнес одамларнинг — мижозлар, ходимлар, абонентларнинг маълумотларини қандай йиғиши, қайта ишлаши ва сақлаши кераклигини белгилайди. 2026-йил 26-мартдаги ЎРҚ-1125 тузатиши асосий саволни аниқлаштирди — қайси маълумотлар жисмонан мамлакат ичида бўлиши шарт, қайсилари хорижда сақланиши мумкин (gazeta.uz; матн — lex.uzда).
Илгари локализация талаби кенг талқин қилинарди. Тузатишдан сўнг манзара аниқроқ — ва кўп компаниялар учун юмшоқроқ бўлди.
Қайси маълумотларни Ўзбекистонда сақлаш шарт
ЎРҚ-1125-дан сўнг мамлакат ичида мажбурий локализация уч тоифа учун амал қилади:
- Биометрик маълумотлар — бармоқ излари, юзни аниқлаш, овоз намуналари.
- Генетик маълумотлар.
- Телеком операторлари абонентларининг маълумотлари.
Бошқа шахсий маълумотларни (исм, телефон, буюртмалар тарихи) 27-1-моддадаги шартлардан бири билан хорижда қайта ишлаш мумкин: қабул қилувчи давлат етарли ҳимояни таъминлайдиган давлат деб тан олинган, оператор стандарт шартнома шартлари (SCC) ёки мажбурий корпоратив қоидаларни қўллайди ёхуд маълумотларни бошқаришнинг халқаро стандартларига риоя қилади. Қайси асос қўлланишини етказиб берувчи билан шартномада қайд этган маъқул: тақдимотдаги сертификатга ҳавола бу саволни ёпмайди.
| Маълумот тоифаси | Қаерда сақлаш мумкин |
|---|---|
| Биометрия (шу жумладан шахсни аниқлаш учун овоз намунаси) | Фақат Ўзбекистонда |
| Генетик маълумотлар | Фақат Ўзбекистонда |
| Телеком абонентлари маълумотлари | Фақат Ўзбекистонда |
| Исм, телефон, буюртмалар | Хорижда — қабул қилувчи давлатда етарли ҳимоя, SCC ёки мажбурий корпоратив қоидалар ёхуд маълумотларни бошқаришнинг халқаро стандартлари шарти билан |
| Овоз орқали шахс аниқланмайдиган қўнғироқ ёзувлари ва транскриптлари | Хорижда — 27-1-моддадаги шартлардан бири билан |
Буларнинг сизнинг CRM ва қўнғироқ ёзувларингизга алоқаси
Сизнинг CRMингиз айнан шахсий маълумотларни сақлайди — контактлар, ёзишмалар, битимлар тарихи. Агар бизнес қўнғироқ ёзувлари орқали шахсни аниқласа, уларда овоз биометрияси пайдо бўлади, бу эса мажбурий локализация тоифаси. Шунинг учун кўп компаниялар учун «сервер Ўзбекистонда» тизим танлашда кучли ва кўпинча зарур аргумент бўлиб қолади.
Глобал CRMлар маълумотларни EU, US ёки Россия дата-марказларида сақлайди. Zukko.AI Ўзбекистон мижозларининг маълумотларини мамлакат ичида сақлайди, МДҲ банклари ва тартибга солинадиган компаниялар учун эса on-prem / private cloud мавжуд — батафсил Хавфсизлик бўлимида ва МДҲ банклари учун on-prem CRM мақоласида. Бу тизимга қандай ўрнатилгани — AI-CRM саҳифасида.
Бу мижозларга мессенжерларда жавоб берадиган ва база бўйича қўнғироқ қиладиган AI ходимга (AI агентга) ҳам тааллуқли: унинг ёзишмалари, транскриптлари ва суҳбат ёзувлари CRMдаги каби шахсий маълумотлардир. Шунинг учун «маълумотлар қаерда» деган савол нафақат CRM, балки унинг устидаги AI-қатлам ҳақида ҳам берилади. Бундай ходим қандай ишлаши — AI ходим нима мақоласида.
Қўнғироқ ёзуви қачон биометрия ҳисобланади
Қонун биометрик маълумотларга инсоннинг анатомик ва физиологик хусусиятлари ҳақидаги маълумотларни киритади, қайта ишлашнинг алоҳида қоидалари эса шахсни аниқлаш учун ишлатиладиган биометрик ва генетик маълумотларга тааллуқли (lex.uz). Амалда бу икки сценарийни ажратади. Қўнғироқлар сифат назорати, матнга айлантириш ва суҳбатни таҳлил қилиш учун ёзилса, бу аудиоёзувлар ва транскриптлар — оддий шахсий маълумотлар. Агар овоз орқали ким қўнғироқ қилаётгани текширилса, масалан тизимга кириш ёки операцияни тасдиқлашда овоз намунаси билан, бу аллақачон биометрия. Zukko.AI қўнғироқ ёзувларидан матнга айлантириш, қўнғироқлар таҳлили ва сифат назорати учун фойдаланади ва овоз орқали шахсни аниқламайди.
Чек-лист: шартномани имзолашдан олдин CRM етказиб берувчисидан нимани сўраш керак
Бу саволлар юридик баҳони алмаштирмайди, лекин ярим соатда етказиб берувчи ЎРҚ-547 ҳақида гаплашишга тайёрми-йўқми, кўрсатади. Ҳар бирига жавоб фақат оғзаки тақдимотда эмас, шартнома ёки унинг иловасида бўлиши керак.
Бу бизнесга нима беради
- Камроқ тартибга солиш хатари — маълумотлар қонун талаб қилган жойда ётади.
- Текширувга тайёрлик — резидентлик, кириш назорати ва аудит журнали комплайнс сўровларини ёпади.
- Банклар ва йирик мижозлар учун аргумент — улар биринчи савол сифатида маълумотлар қаерда эканини сўрайди.
- Қўнғироқ ёзувлари бўйича хотиржамлик — овозли маълумотлар мамлакат ичида қолади.
Муҳим: Zukko.AI ЎРҚ-547-га риоя қилишга ёрдам беради (резидентлик, RBAC, audit-trail), аммо бу комплайнсга ёрдам, юридик кафолат эмас. Бизнесингизга мослаштирилган ҳуқуқий баҳони юристингиз беради. Маълумотлар ҳимоясининг тўлиқ манзараси — CRM хавфсизлиги қўлланмасида.
Тез-тез бериладиган саволлар
ЎРҚ-547 оддий тилда нима?
ЎРҚ — «Ўзбекистон Республикасининг Қонуни» қисқартмаси, русча шакли — ЗРУ. ЎРҚ-547 — 2019-йил 2-июлдаги «Шахсий маълумотлар тўғрисида»ги қонун: у одамлар маълумотларини йиғиш, қайта ишлаш ва сақлаш қоидаларини ҳамда бизнес жавобгарлигини белгилайди, 27-1-модда эса қайси маълумотлар фақат мамлакатда сақланишини аниқлайди.
Барча маълумотларни Ўзбекистонда сақлаш керакми?
Йўқ. ЎРҚ-1125 тузатишидан сўнг мажбурий локализация — биометрия, генетика ва телеком абонентлари маълумотлари учун. Бошқа шахсий маълумотларни 27-1-моддадаги шартлардан бири билан хорижда сақлаш мумкин: қабул қилувчи давлатда етарли ҳимоя, стандарт шартнома шартлари ёки мажбурий корпоратив қоидалар ёхуд маълумотларни бошқаришнинг халқаро стандартлари.
Қўнғироқ ёзувлари локализацияга тушадими?
Қандай ишлатилишига боғлиқ. Матнга айлантириш ва сифат назорати учун ёзилган, шахс аниқланмайдиган ёзув, қоида тариқасида, оддий шахсий маълумот ҳисобланади: уни 27-1-моддадаги шартлардан бири билан хорижда сақлаш мумкин. Овоз орқали шахс аниқланса, бу биометрия ва у фақат Ўзбекистонда сақланади. Ёзувларни мамлакат ичида сақлаш иккала ҳолатда ҳам саволни ёпади.
Zukko.AI ЎРҚ-547-га риоя қилишга ёрдам берадими?
Ҳа — маълумотлар резидентлиги, МДҲ банклари учун on-prem, кириш назорати ва аудит журнали орқали. Бу комплайнсга ёрдам, юридик кафолат эмас.
Сертификатлар бўйича нима гап?
Биз биронта сертификацияни эълон қилмаймиз — амалдаги назорат чораларини эълон қиламиз: шифрлаш, ролли кириш, аудит журнали ва маълумотлар мижоз контурида. GDPR амалиётларини қўллаймиз.