Maʼlumotni Oʻzbekiston, Rossiya yoki YIda saqlash: qonun talabi

Maʼlumotni Oʻzbekistonda saqlash hamma uchun majburiy emas: OʻRQ-1125 tuzatishidan soʻng «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi qonunning 27-1-moddasi biometrik va genetik maʼlumotlarni hamda telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchilarning maʼlumotlarini mamlakatda saqlashni talab qiladi. Boshqa shaxsga doir maʼlumotlarni qonundagi uchta shartdan biri bajarilsa, xorijda saqlash mumkin: davlat adekvat himoyani taʼminlovchi deb tan olingan, operator namunaviy shartnoma shartlari yoki korporativ qoidalarni qabul qilgan yoxud tasdiqlangan roʻyxatdagi xalqaro standartlarga rioya qiladi. Rossiyada RF fuqarolari maʼlumotlarini lokalizatsiya qilish qoidasi — 152-FZ-sonli qonun 18-moddasining 5-qismi, Yevropa Ittifoqida esa maʼlumotlarni uchinchi davlatlarga uzatish boʻyicha GDPR qoidalari amal qiladi. Oʻzbekistondagi kompaniya uchun Rossiya yoki YIdagi server 27-1-moddaning oʻrnini bosmaydi, balki qoidalarning ikkinchi qatlamini qoʻshadi. Shuning uchun mamlakat ichida saqlash — eng qisqa yoʻl: xorijda saqlash uchun shart tanlash va boshqa yurisdiksiya qonuni bilan solishtirish shart emas. Zukko.AI — biznes uchun AI-agentlar platformasi — Oʻzbekistondagi mijozlar maʼlumotini mamlakat ichida saqlaydi, MDH banklari uchun esa private cloud yoki on-prem joylashtirish mavjud.

Shaxsga doir maʼlumotlarni Oʻzbekiston, Rossiya va YIda saqlash: taqqoslash

Uch yurisdiksiya «qayerda saqlash kerak» degan savolga turlicha javob beradi. Oʻzbekiston mamlakatda qoladigan maʼlumot toifalarini sanab beradi. Rossiya qoidani oʻz fuqarolarining maʼlumotlariga bogʻlaydi. Yevropa Ittifoqi esa saqlash joyini emas, maʼlumotlarni Ittifoqdan tashqariga uzatishni tartibga soladi. Quyida — qonun matnlari boʻyicha taqqoslash.

Jadvaldan asosiy xulosa: saqlash mamlakatini tanlash Oʻzbekiston qonunini bekor qilmaydi. Server qayerda turishidan qatʼi nazar, Oʻzbekiston fuqarolarining maʼlumotlariga ishlov beradigan kompaniya 27-1-moddaga qarab ish koʻradi.

OʻRQ-1125 tuzatishidan keyin Oʻzbekiston qonuni nimani talab qiladi

Avvalgi «fuqarolarning barcha shaxsga doir maʼlumotlari mamlakatda saqlanadi» degan qoida endi amal qilmaydi. 2026-yil 26-martdagi OʻRQ-1125 «Shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisida»gi qonunning 27-1-moddasini yangi tahrirda bayon etdi (lex.uz). Oʻzbekiston hududida albatta saqlanishi kerak boʻlgan uch toifa bor: biometrik maʼlumotlar, genetik maʼlumotlar hamda telekommunikatsiya operatorlari xizmatlaridan foydalanuvchi jismoniy shaxslarning maʼlumotlari. Boshqa shaxsga doir maʼlumotlarni quyidagi shartlardan biri bajarilsa, xorijda saqlash va ularga ishlov berish mumkin:

• Yetarli himoya. Xorijiy davlat shaxsga doir maʼlumotlarning yetarli himoyasini taʼminlaydigan davlat deb tan olingan; bunday davlatlar roʻyxatini Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
• Shartnoma shartlari yoki korporativ qoidalar. Operator vakolatli davlat organi talablariga javob beradigan namunaviy shartnoma shartlarini yoki majburiy korporativ qoidalarni qabul qilgan.
• Xalqaro standartlar. Operator shaxsga doir maʼlumotlarni boshqarishning xalqaro standartlariga rioya qiladi; ularning roʻyxatini vakolatli davlat organi tasdiqlaydi.

Qonun aniq standart yoki sertifikatlarni nomlamaydi — u vakolatli organ roʻyxatiga havola qiladi. Moddaning batafsil tahlili — OʻRQ-547 boʻyicha shaxsga doir maʼlumotlar lokalizatsiyasi haqidagi maqolada.

Maʼlumot Rossiyada saqlansa, nima oʻzgaradi

Rossiyaning lokalizatsiya qoidasi 152-FZ-son Federal qonunning 18-moddasi 5-qismida yozilgan: shaxsga doir maʼlumotlarni yigʻishda Rossiya Federatsiyasi fuqarolarining maʼlumotlarini Rossiyadan tashqarida joylashgan maʼlumotlar bazalari yordamida yozish, tizimlashtirish, toʻplash, saqlash, aniqlashtirish va olishga yoʻl qoʻyilmaydi (consultant.ru). Norma Rossiya fuqarolarining maʼlumotlari haqida gapiradi. Shu qonunning 12-moddasi operatorni transchegaraviy uzatishni boshlashdan oldin vakolatli organni xabardor qilishga majbur qiladi (consultant.ru).

Oʻzbekistondagi kompaniya uchun Rossiyadagi server 27-1-modda masalasini hal qilmaydi: uch toifa maʼlumot baribir Oʻzbekistonda qoladi, qolganlari uchun esa qonundagi shartlardan biri kerak. Rossiya qonuni sizning ishlov berishingizga qoʻllanadimi — buni yurist baholaydi.

Maʼlumot YIda saqlansa, nima oʻzgaradi

GDPR boshqacha tuzilgan: uning V bobi shaxsga doir maʼlumotlarni uchinchi davlatlarga uzatishni tartibga soladi. 44-modda bunga faqat shu bob shartlari bajarilganda yoʻl qoʻyadi (gdpr-info.eu). 45-modda Yevropa Komissiyasi davlatdagi himoya darajasini yetarli deb topgan boʻlsa, uzatishga ruxsat beradi; 46-modda — tegishli kafolatlar boʻlganda, ular qatorida standart shartnoma shartlari va majburiy korporativ qoidalar bor (gdpr-info.eu).

Reglament kimga taalluqli ekanini 3-modda belgilaydi: YIda taʼsis etilgan operator yoki ishlov beruvchining faoliyati doirasidagi ishlov berishga hamda tovar va xizmatlar taklif qilinadigan YIdagi odamlarning maʼlumotlariga (gdpr-info.eu). Oʻzbekistondagi kompaniya uchun YIda saqlash 27-1-moddaning oʻrnini bosmaydi, balki uning ustiga ikkinchi qoidalar qatlamini qoʻshadi.

Oʻzbekistondagi biznes nimani tanlashi kerak

Tanlov qanday maʼlumot yigʻishingiz va kim bilan ishlashingizga bogʻliq. Mamlakat ichida saqlash hamma uchun majburiyat emas, lekin eng qisqa yoʻl: xorijda saqlash uchun shart izlash va ikkinchi yurisdiksiya qonunini tekshirish kerak boʻlmaydi.

CRM maʼlumoti aynan qayerda jismonan yotishi va rezidentlik nimaligi haqida — «CRM maʼlumotlaringiz qayerda saqlanadi» maqolasida.

Bu Zukko.AIda qanday tuzilgan

Zukko.AI Oʻzbekistondagi mijozlar maʼlumotini mamlakat ichida saqlaydi. Bu mahsulotning xususiyati, hamma uchun qonun talabi emas: saqlash joyi oldindan maʼlum, yurisdiksiya tushunarli, oʻz talablari bor MDH banklari va davlat sektori bilan suhbat esa osonlashadi. Joylashtirish — mijoz tanloviga koʻra SaaS, private cloud yoki on-prem. Maʼlumotlar saqlashda AES-256, uzatishda TLS 1.3 bilan shifrlanadi, kirish rollar boʻyicha chegaralangan (RBAC), har bir amal audit jurnaliga yoziladi. Bu qanday tuzilgani — Xavfsizlik sahifasida va AI-CRMda.

Sertifikatlar haqida rostini aytamiz: birortasini ham eʼlon qilmaymiz — buning oʻrniga amaldagi nazorat choralarini aytamiz: shifrlash, rolli kirish, audit jurnali va mijoz konturida joylashtirish. Platforma talablarga rioya qilishga yordam beradi, lekin bu yuridik kafolat emas: biznesingiz uchun huquqiy bahoni yuristingiz beradi. Ishga tushirish kichik biznes uchun — 2 soatdan, private cloud yoki on-prem bilan enterprise joriy etish — 30 kungacha.

Bu biznesga nima beradi

• Tushunarli yurisdiksiya — Oʻzbekistondagi mijozlar maʼlumoti mamlakat ichida turadi.
• Transchegaraviy uzatish boʻyicha savollar kamroq — saqlash joyi shartnoma imzolanishidan oldin maʼlum.
• MDH banklari va davlat sektori uchun argument — maʼlumot saqlash joyi xavfsizlik tekshiruvi savollari qatoriga kiradi.
• Kontur tanlovi — SaaS, private cloud yoki on-prem.

Agar biznes suhbatlarni yozib, tahlil qilsa, maʼlumot konturiga ovoz ham qoʻshiladi — bu qanday ishlashi Qoʻngʻiroqlar tahlili boʻlimida tasvirlangan. Maʼlumot himoyasining toʻliq manzarasi — CRM xavfsizligi qoʻllanmasida.